Pay peanuts, get monkeys

Pay peanuts, get monkeys. Een gevleugelde uitspraak onder mijn collega-vertalers als we het hebben over de slechte kwaliteit van vertalingen. In de vertaalwereld staan vooral de vergoedingen voor ondertitelaars voortdurend onder druk. Netflix adverteert met ‘kijk je toch de hele dag tv, word dan ondertitelaar voor ons’ alsof het iets is wat je er als hobby bij kunt doen, in plaats van dat het een écht vak is, met hele eigen regels en ‘tricks of the trade’.

Als ondertitelaar moet je niet alleen rekening houden met wat er wordt gezegd, maar ook met wat er wordt gedaan in beeld, en dan moet je dat ook nog kunnen noteren in een beperkt aantal lettertekens omdat er maar beperkte tijd is om de ondertitel te lezen. En daarnaast moet je, meer nog dat bij gewoon vertaalwerk, enorm veel parate algemene kennis hebben.

Helaas wordt dat door de omroepen/zenders vaak niet erkend. Die lijken vaak te redeneren dat ‘als het maar enigszins begrijpelijk is, dan is het goed’. En dus worden er steeds vaker onervaren, niet opgeleide mensen ingezet voor het maken van de ondertiteling. Gisteravond leidde dat bij RTL Crime’s uitzending van CSI tot enorm veel ergernis bij deze kijker.

Een greep uit mijn frustraties:

1. Er hangt een lijk in een lantaarnpaal. “Who is going to rob them there? André the Giant?”DloL57dX4AQKCXj

Nou is regel 1 op de vertaalschool: als je iets niet weet, dan moet je het opzoeken. Als dat niet je eerste instinctieve reactie is als je iets ziet wat je niet zeker weet, dan moet je geen vertaler worden. En als je bij Google ‘Andre the Giant‘ invoert, kom je meteen bij de enorme Franse worstelaar/acteur terecht. En dan kom je erachter dat je die naam, Andre the Giant, gewoon moet handhaven in je ondertiteling. Of je maakt er een andere oplossing van. Dat je het ‘Andre the Giant’ laat voor wat het is, en kiest voor ‘Een reus?’ bijvoorbeeld.

2. Hier hoef ik niets bij uit te leggen, neem ik aan?

DloMIVQXsAAGLiJ

Overigens noemen we dit geen d/t-fout, maar heet dat een stam+t-fout. Maar dat is wat er wordt bedoeld: er had hier geen stam+t moeten staan.

 

 

 

3. ‘I left the party swerving, big bubble butt in one hand, bottle in the other’.

DloLfADXsAAshCt

Wat staat er nou? Hij was een beetje dronken en verliet het feestje met in zijn ene hand een lekker wijf (‘een perfecte bil’) en in de andere een fles. Ik denk dat de ondertitelaar op het verkeerde been was gezet door die ‘bubble’ en dacht ‘nou ja, dat past ook, een glas in de ene hand en een fles in de andere’. Maar dat zegt ie niet hé? De man in beeld is een player die zijn naam hoog wil houden, en dus schept ie een beetje op over die dame in zijn hand…

4. ‘I was riding shotgun, watching Morris’.

DloLEzlXsAA_x6c‘Riding shotgun’. Dat betekent nou net niet dat je rijdt. Riding shotgun is, en dat was het in dit geval letterlijk, dat je in de passagiersstoel meerijdt. Het is een bekende US-EN uitdrukking. Ook hier geldt regel 1: bij twijfel opzoeken.

 

 

Na deze fouten ben ik gestopt: de huisgenoten wilden graag tv kijken zonder mijn voortdurende commentaar en ‘freeze frame’ om foto’s te kunnen maken.

Dit was een willekeurig programma, maar het was wel typerend voor de manier waarop er in toenemende mate met ondertiteling wordt omgegaan. Het moet allemaal zo goedkoop mogelijk worden gedaan. En niet alleen bij RTL, maar ook bij andere commerciële zenders. Mijn dringende verzoek aan kijkers is dan ook om deze fouten te blijven melden bij de omroepen/zenders, zodat het tot ze doordringt dat ook de ondertiteling van een programma een belangrijk deel uitmaakt van het kijkplezier en de beleving van hun klanten.

Advertenties
Geplaatst in Geen categorie | 3 reacties

Sworn translations: the work process

As a sworn (certified) translator, I often provide sworn translations for private customers. For me, this is part of my everyday activities, but for the customer, it is often an exciting and unknown process. In most cases, the customer calls first to ask what a translation will cost and how long it will take. That’s a bit complicated right from the start because I find it difficult to give a fitting price quote over the phone. The price and delivery date are determined by some factors that I cannot assess by telephone (word count, readability in the case of handwritten documents). That is why I usually ask the customer to send the document to me via e-mail. I always promise to handle the information very discretely, because these are often personal documents that are very valuable to the customer.

To produce a valid certified or sworn translation, I have to see the original or be provided with a very good first-generation scan of the original. I make a copy of this (in the case of translations for the Netherlands, most municipalities want to work with a copy of the translation) and that copy is attached to the translation. For translations that are going to be used abroad, whether I work with the original or with a copy depends on the country of destination. For example, in the case of translations for Australia, copies must always be stamped with the text “Seen as original by translator XX”.

After receiving the document in the mail, I will give the customer a quotation and delivery date as soon as possible. On the basis of that email, the customer can decide whether or not to work with me. If the email is answered in the affirmative, I get to work. In most cases, this means that I convert the document into an editable Word file, after which I translate the text.

When I have translated everything, I take a break. A necessary step in the translation process because after staring at a text for a long time, I can no longer clearly see the details of such a text. And especially with birth certificates and other personal documentation, the details (the names and dates) are of crucial importance. After the break, I finish the translation, read everything carefully and then print the translation, attach it to the source document (copy or original) and put my stamps on the papers.

The sworn translation is always accompanied by the ‘translator’s statement’, which states since when, at which court, with which signature and under which number the translator is registered as a sworn translator. It is up to the translator whether further contact details are included in that statement; in some cases, municipalities or authorities want to verify by telephone whether I have indeed created a specific translation.

When the translation is finished, I send the customer an e-mail with the message that the translation is ready. I also include the invoice in this message, so that it can be paid immediately. Another payment option is iDeal (I can send a payment request via Whatsapp). As a rule, the private customer pays the invoice first and then can pick up the translation (or I send it by regular mail). For security reasons, I do not accept cash payments at the door.

Do you have any questions after reading this message, or do you need a sworn translation? Please contact me via info@proactive-translations.nl.

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Beëdigd vertaler!

proactivetranslations_logo_rgb_largeIk was het al hoor, in september 1998 ben ik bij de Rechtbank ‘s-Hertogenbosch beëdigd als ‘vertaler voor de Engelse en Spaanse taal’. Indertijd was dat een formaliteit na je vertaalopleiding, en als je eenmaal beëdigd was, hoefde je daar verder niets meer voor te doen.

Een jaar of tien geleden kwam daar verandering in: het systeem ging op de schop en vanaf dat moment moesten vertalers, ook zij die al beëdigd waren, voldoen aan een aantal voorwaarden, waaronder permanente educatie (PE). Elke vier jaar moeten wij 80 PE-punten bijeen verzamelen door middel van studie of het bijwonen van werkgerelateerde bijeenkomsten (congressen, etc.)

Door een administratieve fout was mijn beëdigde status ingetrokken voor de combinatie Nederlands-Spaans, en na een aantal jaren heen-en-weer gemail en gebel met de Raad voor Rechtsbijstand was dat afgelopen maart eindelijk hersteld, maar dat betekende wel dat ik voor die combinatie opnieuw moest worden beëdigd.

Toen ik de benodigde papierwinkel had ingestuurd naar de rechtbank (dit proces voor het indienen van de aanvraag tot beëdiging wordt duidelijk uitgelegd op Rechtspraak.nl) kreeg ik na een paar dagen telefoon: ik zou op 1 mei 2018 beëdigd worden bij de rechtbank in Den Bosch.

Gisteren was het dus zo ver: in mijn nette pak naar Den Bosch. Het was druk bij Raadzaal G, want voordat de tolken en vertalers aan de beurt waren, kwamen eerst de beëdigingen van de Bijzondere Ambtenaren Burgerlijke Stand (BABS), mensen die zich eenmalig laten beëdigen om een huwelijk te voltrekken.

Daarna waren wij aan de beurt. Eerst werden onze persoonlijke gegevens voorgelezen en moesten we kiezen voor de belofte (‘Dat verklaar en beloof ik’) of de eed (‘Zo waarlijk helpe mij God almachtig’). Net als de vorige keer koos ik ook dit keer voor de belofte (als atheïst is dat de enige optie). Na het uitspreken van de belofte was de ceremonie over en wensten de rechter en griffier ons veel succes.rechtbank

Daarna nog even naar de Centrale Informatiebalie voor het formaliseren van de documenten en toen kon ik binnen 40 minuten weer naar huis.

Binnen 1 werkdag kreeg ik mijn Akte van Beëdiging via de post thuisgestuurd en deze heb ik meteen toegevoegd aan mijn dossier in het register van het Bureau Tolken en Vertalers (Wbtv).

En nu ben ik dus officieel weer beëdigd vertaler Nederlands-Spaans, Spaans-Nederlands, Engels-Nederlands en Nederlands-Engels. Op naar de volgende uitdaging: de beëdiging voor Duits-Nederlands. Hiervoor moet ik een vertaaltoets afleggen (ik ga dat doen bij KTV) en hopelijk is dat voldoende om mijn beëdiging als vertaler te mogen uitbreiden met Duits. Maar daarover dus later dit jaar meer informatie.

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Lezing tijdens het Tolk- en Vertaalcongres 2018: Ondernemen als tolk/vertaler met een beperking

28795468_10215954816244486_6291255257523552256_n

Op vrijdag 9 maart 2018 gaf ik een lezing, tijdens het Tolk- en Vertaalcongres 2018 in Breda, over ondernemen met een beperking. Omdat na afloop de vraag naar de tekst van de lezing groot bleek, leek het me het verstandigste om deze tekst in een blog te verwerken, inclusief de dia’s. Let wel, ik was zenuwachtig en heb me tijdens de lezing op sommige punten niet aan de tekst gehouden. Maar goed, hier volgt dus de tekst.

Afbeelding1

Disclaimer: ik probeer mijn verhalen altijd geschikt te maken voor een breed publiek, maar ik besef dat ik toch vooral vertel over hoe het voor mijzelf is, met mijn diagnose Asperger (nu dus autismespectrumstoornis in de nieuwe DSM-5). De omschrijving ‘tolk/vertaler met een beperking’ is extreem breed, maar ik hoop dat ik hier toch een verhaal vertel dat voor meerdere doelgroepen interessant zal zijn.

Ik hoop hier inzicht te geven in mijn eigen beperking en de manier waarop ik daarmee omga in het licht van mijn werk als freelance vertaler. Mijn verhaal heb ik aangevuld met ervaringen van andere vertalers, die ik door middel van een vragenlijst heb geïnterviewd over hun ervaringen.

Vroeger werden mensen met (fysieke en/of mentale) beperkingen beschouwd als niet in staat zijnde om een bijdrage te leveren aan de arbeidsmarkt. Tegenwoordig wordt juist gekeken naar de kwaliteiten die deze mensen te bieden hebben. Sommige eigenschappen van mensen met een bepaalde beperking (bijvoorbeeld autismespectrumstoornis) kunnen zelfs als een voordeel worden gezien bij het werk van een tolk of vertaler.

Maar hoe ga je van start? En hoe bescherm je jezelf tegen de valkuilen van het leven van een freelancer als je autistisch bent, ad(h)d hebt, of blind bent? Hoe weet je of het leven van een vertaler bij je past?

Afbeelding3

Sinds 2011 heb ik de diagnose Asperger/Autismespectrumstoornis. Dat beperkt me vooral in de sociale kant van het leven, in het contact met anderen. Ik woon dan ook sinds jaar en dag alleen, met twee honden. Daarnaast heb ik sinds mijn vijfde migraine en heb ik ook hypothyreoïdie en hemochromatose. Maar mijn beperking wordt toch vooral bepaald door het autisme.

Als kind wist ik het al: ik kan niet voor een baas op een kantoor werken. Ik beschik niet over de vaardigheden die er nodig waren om dagen achter elkaar op een kantoor met andere mensen samen te werken. Vroeger, toen ik op de middelbare school zat, kreeg je periodiek een zogenaamde ‘beroepskeuzetest’. De eerste als je 12 bent, en daarna nog een paar keer. Ik weet niks meer van de inhoud van die tests, maar ik weet dat er bij mij steevast ‘tolk/vertaler’ als eerste optie uit naar voren kwam. Toch was dat niet meteen de eerste studie waar ik aan begon. Pas op mijn 23ste, na drie mislukte andere studies, ben ik gaan studeren aan de Vertaalacademie (toen nog de Opleiding Tolk Vertaler) in Maastricht.

Afbeelding4

Nu, twintig jaar na mijn afstuderen, besef ik eigenlijk pas hoé geschikt deze studie en het leven als vertaler voor mij, als iemand met ASS, is. Ik hoor collega’s wel eens klagen, dat ze, nu ze freelancer zijn, toch écht het contact met hun collega’s missen, het dagelijkse samen werken met anderen. Nou, daar kan ik me dus echt helemaal niks bij voorstellen! Ik zou gék worden op een kantoor met anderen. Ik kan al niet werken als ik de klok hoor tikken, laat staan dat ik het getyp, of nog erger, het gepraat, van anderen zou horen. Nee, dit leven is echt ideaal voor mij.

Ik kreeg mijn diagnose in 2011, toen ik door een burn-out en een depressie niet meer kon functioneren. Het was een zware periode, maar het woord ‘autisme’ was een reddingboei, iets waar ik me aan vast kon klampen. Het verklaarde alles, maar dan ook echt alles wat er tot dat moment in mijn leven was gebeurd, en ik vond het geweldig. Ik zeg het dan ook vaak: “Een diagnose is een verklaring, geen excuus”. Mijn diagnose heeft me vooral beter gemaakt, me geleerd wie ik ben, wat ik kan en niet kan, en hoe ik het leven weer leuk kon maken.

Afbeelding5

Op onderzoek uit
Als actief deelnemer aan en beheerder van de Vertalerskoffiehoek, een groep voor vertalers (en vertalers in opleiding) op Facebook, kreeg ik steeds vaker het idee dat ik niet de enige vertaler met een beperking was. En, nieuwsgierig als ik ben, besloot ik op onderzoek uit te gaan: wat heeft deze vertalers met een beperking ertoe gebracht om vertaler te worden? Was dat een bewuste keuze? Wat zijn de voor- en nadelen van hun beperking?

In eerste instantie richtte mijn onderzoek zich vooral op medevertalers die ook een autismespectrumstoornis hadden, en later heb ik het onderzoek uitgebreid, met het oog op deze lezing.

Wat is een beperking?
Dat is al meteen een lastige. Volgens het UWV heb je een beperking als je niet volledig kunt deelnemen aan het arbeidsproces. De grenzen daarvan zijn echter vaag. De meeste mensen met een beperking die ik ken, hebben een diagnose van een specialist. Die heb ik zelf ook, maar volgens de regels van het UWV ben ik niet beperkt genoeg om in aanmerking te komen voor een uitkering. Dit is allemaal theoretisch gedoe, en niet de kern van deze lezing. Daarom wil ik daar niet te lang bij stil staan.

Uit mijn korte onderzoek bleek dat niet alle vertalers heel erg bewust vertaler zijn geworden. Een aantal had inderdaad de opleiding aan de VAC of ITV gedaan, anderen hadden een taal gestudeerd, weer anderen kwamen uit het bedrijfsleven en zijn omgeschoold. Allemaal hadden ze wel al van jongs af aan een echt taalgevoel, en ze hebben daar bijna altijd wat mee gedaan, direct of indirect gerelateerd aan hun werk. De meeste mensen die reageerden op mijn oproep waren al wat ouder en hadden ook op latere leeftijd pas een diagnose gekregen of een beperking ontwikkeld.

Afbeelding6

Mijn klanten hebben niet in de gaten dat ik autistisch ben, of dat ik een beperking heb. Nou ja, ze vinden wel dat ik moeilijk te bereiken ben, telefonisch. Ik bel namelijk helemaal niet graag. Ik heb het in de loop der jaren wel geleerd, maar ik vind het niks, dus ik pak ook heel vaak niet op. Mijn voicemail luidt dan ook als volgt: “Overdag ben ik geconcentreerd aan het werken. U kunt geen bericht inspreken en hoeft niet terug te bellen. U kunt mij bereiken via email of Whatsapp”.

Ik doe ook elke dag een dutje. Ik sta altijd heel vroeg op, en klap dan van de energie, tot een uur of elf, en dan stort ik in. En dus doe ik een dutje op het midden van de dag. Zodat ik daarna toch een hele werkdag vol kan maken.

Ik hou ook enorm vast aan mijn structuur; het beeld van de zzp-er die elke dag uitslaapt, is op mij niet van toepassing. Ik heb een vast schema, uit noodzaak, anders krijg ik niks gedaan. Mijn werk staat ook altijd netjes ingeboekt in allerlei documenten, en agenda’s.

En ik werk weliswaar fulltime, maar wel heel erg verdeeld; ik werk mogelijk meer uren, maar ik doe in die uren wat minder dan de meeste mensen. Anders heb ik namelijk te veel last van de stress van mijn werk, en dan ben ik niet meer productief.

Afbeelding7

Ik vroeg de ondervraagden tegen welke problemen ze waren aangelopen tijdens hun studie. Die antwoorden liepen uiteen, maar op nummer één stond toch steeds het sociale aspect: aansluiting vinden bij medestudenten, gepest worden, vroegtijdige uitval omdat de werkdruk te groot was.

Zelf liep ik niet zozeer aan tegen problemen in de studie, maar wel in de dingen rondom het studentenleven: op kamers wonen, in mijn vrije tijd omgaan met medestudenten, zelfstandig worden. Daar liepen de drie mislukte studies dan ook op vast. Ik begon aan een studie in Amsterdam en voordat ik het wist, zat ik overspannen thuis. Ik werd op straat geronseld door de Scientology kerk, en toen vond mijn moeder het tijd om in te grijpen. Terug naar Brabant, terug naar de veilige thuishaven (en weg van Scientology!)

Ik had het toen niet in de gaten, maar omdat ik tijdens mijn studie in Maastricht gewoon thuis ben blijven wonen, in Eindhoven, lukte het me dankzij de dagelijkse structuur om toch door te zetten. Ik hoefde niet alle verschillende bordjes in de lucht te houden: ik had een hele stabiele basis thuis, in Eindhoven, en in Maastricht studeerde ik. Die scheiding (en dus ook mijn onttrekking aan het studentenleven) zorgde ervoor dat ik gedisciplineerd en ongestoord kon studeren.

Perfectionisme. Hoewel zoiets ook een heel goede eigenschap kan zijn, kan het er ook voor zorgen dat je als perfectionist verzandt in je eigen werk en er nooit een einde aan komt. Het is nooit goed genoeg. Dat gaf ook een ondervraagde docent aan: het doseren van dat perfectionisme is een moeilijk aspect.

In het derde jaar van de VAC is de buitenlandstage: alle studenten moeten een half jaar werken of studeren en wonen in het land van hun vreemde taal. Omdat ik al vroeg aanvoelde dat ik niet geschikt was voor het werken op een vreemd kantoor, besloot ik voor een studiestage te gaan. Om nou te zeggen “time of my life”, nee, niet echt. Ik vond het vreselijk, maar ik ben dan ook een notoire kluizenaar. Maar leerzaam was het wel, in een echte campusflat met 10 verschillende mensen van 8 verschillende nationaliteiten leren wonen. Ik was doorlopend overprikkeld, maar ik heb het overleefd, en de studie was enorm leerzaam, dus dat hield me op de been.

In het laatste jaar was het tijd voor praktijkervaring. Hier keek ik enorm tegenop: hoe moet ik in hemelsnaam bij een bedrijf gaan werken? In die tijd had ik vrijwel doorlopend migraine, en ik zag even niet hoe ik voldoende werkdagen zou kunnen maken. Gelukkig bood mijn werkmentor (ik had inmiddels al mijn eigen bedrijf opgericht en werkte als eenmansbedrijfje voor een communicatiespecialist) aan om als stagebegeleider te fungeren, en dus kon ik binnen mijn eigen onderneming aan de slag.

Achteraf gezien ben ik soms wel een beetje trots op de manier waarop ik toch steeds weer een oplossing wist te bedenken voor mijn beperkingen. Bedenk wel, ik wist helemaal niet dat ik een autismespectrumstoornis had in die tijd, ik dacht gewoon dat ik ‘een beetje gevoeliger en lastiger’ dan andere mensen was. Ook dat hard werken om methodes te ontwikkelen waarmee je je tekorten weet te compenseren is iets dat als herkenbaar kenmerk wordt benoemd door mensen uit het onderwijs die werken met studenten met een beperking.

Afbeelding8

Bij de vertalers met andere beperkingen kwam in een aantal gevallen naar voren dat zij pas op latere leeftijd last kregen van een beperking. Een van de respondenten (met een energieregulatiestoornis) gaf aan te hebben gekozen voor een thuisstudie, omdat ze dan beter haar energie kon beperken.

Sommigen gaven aan dat ze vooral moesten vechten tegen vooroordelen, van decanen, docenten en hun medestudenten. Dat was een extra element tijdens de studie, maar dat leidde in de meeste gevallen ook tot een van de voordelen die ze aangaven van hun beperking: het gaf ze vaak doorzettingsvermogen, het leerde ze knokken om iets te bereiken.

In een aantal gevallen spraken de deelnemers over het gebrek aan lesmateriaal. Het ging hierbij om aangepast lesmateriaal voor, onder andere, mensen met een visuele beperking.

Een van de duidelijkste uitspraken was dat alles met een beperking gewoon zo veel energie kost. Als je blind/slechtziend bent, of slecht ter been, dan moet je over alle stappen die je zet heel erg goed nadenken. Je moet veel beter plannen, ook omdat je soms afhankelijk bent van anderen. Maar ook dat plannen werd achteraf vaak gezien als een extra vaardigheid die ze in de werkpraktijk konden toepassen.

Afbeelding9

Moeilijke elementen
Een andere vraag die ik stelde: op welke punten is je aandoening/stoornis/handicap een belemmering of beperking bij het vak van vertaler? Zelf heb ik wat moeite met bankzaken; ik weet niet goed hoe het is ontstaan, maar ik heb een jaar of vier echt een fobie voor telebankieren gehad, en in die tijd deed mijn zus mijn bankzaken, samen met de boekhoudster. Dat was ingewikkeld, want ik ben wel een enorme controlefreak, dus ik wilde wel alles dirigeren, maar dan niet zelf die bankzaken daadwerkelijk doen. Gelukkig is dat probleem sinds een tijdje redelijk verholpen, dankzij gepaste therapie.

Andere collega’s gaven aan dat ze soms moeite hadden met structuur, dat ze zich soms zo konden verliezen in het werk dat alles eromheen niet meer werd gedaan. Ik heb een collega die maar met moeite kan factureren. De administratieve kant van het verhaal is soms ingewikkeld, maar gelukkig zijn daar ook oplossingen voor: je kunt bijna alles uitbesteden tegenwoordig.

Een andere belemmering is soms het gebrek aan zelfvertrouwen. Daar waar sommige vertalers met autisme echt duidelijk de zogenaamde ‘Asperger Arrogance’ hebben (een punt dat op zich ook wel belemmerend kan werken, omdat het vaak ook betekent dat je dan kritiek niet accepteert), hebben anderen een zeer laag zelfbeeld, vaak door jaren van pesterijen, waardoor ze niet goed om kunnen gaan met kritiek en/of feedback. Bij sommige collega’s is hun gebrek aan zelfvertrouwen minder geworden in de loop der jaren omdat ze zich steeds vertrouwder zijn gaan voelen in hun vak; bij anderen heeft therapie of training geholpen om ze wat sterker, weerbaarder te maken.

De vraag over belemmering werd door een andere collega beantwoord met het feit dat ze soms moeite heeft om haar gezin en haar werk te balanceren. Het is moeilijk om nee te zeggen tegen klanten, maar je hebt ook anderen die van jou afhankelijk zijn en tijd met je willen doorbrengen als je een gezin hebt. Overprikkeling ligt dan voortdurend op de loer.

Het contact met de klant (directe klanten of vertaalbureaus) kan ook voor problemen zorgen. Meestal zijn autisten erg gesteld op directe communicatie, zonder verborgen boodschappen. Ze hebben zelf ook de neiging om zo te communiceren, maar dat wordt niet altijd goed opgevat. Maar zoals zoveel dingen is dit ook iets wat je kunt leren. Oefen moeilijke gesprekken bijvoorbeeld met vrienden of familieleden, en vraag hoe jij overkomt op anderen.

Zoals ik aan het begin ook al zei: telefoneren is vaak moeilijk, en het liefst gaat het contact per mail. Ik heb daar zelf ook mee geworsteld, maar het mezelf aangeleerd dat sommige dingen nou eenmaal moeten, ook al vind ik het niet fijn. De telefoon niet opnemen zou zakelijk gezien niet verstandig zijn, en ik wil nou eenmaal heel graag zakelijk succesvol zijn, en dus moet ik die telefoon opnemen. Hierbij komt mijn eenmalige training voor een callcenter (uit een tijd dat ik een zomerbaantje had) goed van pas: ik weet dus goed hoe het moet, ook al doe ik het liever niet.

Succesvol ondernemen valt en staat bij je eigen inzet. Omdat ik mijn doel duidelijk voor ogen heb, weet ik wat ik moet doen om succes te behalen. En daar hoort die strakke planning bij. Maak ik geen planning, dan verzand ik in inertie, dan komt er nauwelijks meer iets uit mijn handen. Daarom ben ik ook niet goed in vakantie vieren, dan laat ik de teugels los, en dan weet ik vaak niet meer wat ik moet doen. Dus vind ik het fijner om elke dag gewoon volgens hetzelfde ritme te leven. Dat klinkt misschien saai, maar voor mij werkt het!

Afbeelding10

Een andere hindernis is vaak de belastbaarheid: hoe bepaal je wat je aan kunt? Dat is vaak ‘trial and error’… ik heb zelf regelmatig kennis gemaakt met de man-met-de-hamer. Ik heb moeite om in te zien wanneer ik moet stoppen, en kan dus nogal doordraaien als ik eenmaal aan de gang ben. Dat heeft in de afgelopen 20 jaar inmiddels drie keer tot een burn-out geleid, waarbij de laatste ervoor zorgde dat ik mijn diagnose kreeg. Sindsdien ben ik veel behendiger geworden in het rekening houden met mijn beperking, en daardoor voorkom ik ook nieuwe burn-outs.

Ik zie vooral in de vertalerskoffiehoek vaak vertalers die haast pochen dat ze 24/7 aan het werk zijn. Ik wil dan altijd zo graag roepen: “NIET DOEN!!” Want op de lange termijn kan het enorm schadelijk zijn. Gun jezelf rust.

Afbeelding11

Een andere hindernis is vaak het onvermogen om te netwerken, hetzij fysiek, hetzij geestelijk. Daardoor is het ook moeilijk om nieuwe klanten te vinden. Hierbij mag wel worden gesteld dat de opkomst van social media een grote sprong voorwaarts is geweest. Hierdoor is netwerken (weliswaar digitaal) nu ook mogelijk voor mensen die anders niet zo goed ‘onder de mensen’ kunnen zijn.

Bijna allemaal geven de autistische collega’s aan dat de sociale kant lastig is. Dat was bij mezelf ook het geval, en toen het een tijdje wat minder ging, zakelijk, vond ik dat de grootste drempel: netwerken! En niet het netwerken zelf: ik klets met gemak tegen wildvreemden! Maar het kostte wel enorm veel energie, en als ik dan de volgende dag weer aan het werk moest, vond ik het zo raar dat ik niks gedaan kreeg, maar het was eigenlijk heel logisch: al mijn energie was opgeslokt door het netwerkevent van de dag daarvoor. Daarom heb ik geleerd dat je die netwerkdingen heel goed moet plannen, en niet moet denken ‘oh dat doe ik er tussendoor’. Voor netwerken, goed netwerken, moet je tijd vrijmaken. Je moet het leren, en je moet het ook echt doen. Ook daarbij kun je overigens hulp vragen van anderen hoor, er zijn cursussen voor en je kunt ook vragen aan bevriende ondernemers of zij je onder hun vleugel willen nemen.

Afbeelding12

Voordelen van een beperking als vertaler
Maar het is natuurlijk niet alleen maar moeilijk en zwaar, als iemand met een beperking in deze wereld. Daarom vroeg ik mijn collega’s: zijn er dingen die horen bij je autisme (of andere beperkingen), die je juist voordeel opleveren bij het vertalen? Daar konden ze allemaal bevestigend op antwoorden. Stuk voor stuk noemden ze hun streven naar perfectie, of bijna-perfectie, als een voordeel: ze zijn niet gauw tevreden, zoeken voortdurend naar verbetering van hun werk.

Vertalers en tolken vinden vaak dat ze, juist door hun beperking, beter moeten zijn dan de rest, zodat ze nergens op kunnen worden afgerekend.

Autisten, en vooral autistische vertalers, hebben vaak een bijzonder oog voor detail, en kunnen gefocust werken. Bovendien zijn ze zeer goed in staat alleen te werken zonder contact met anderen, en zorgen velen van hen voor eigen structuur en planning. En door hun analytische brein vinden ze vaak taken die anderen ‘saai’ vinden, juist een uitdaging. Ze zijn vaak consistent (dat is bij vertalen enorm belangrijk, bij het gebruik van vakspecialistische terminologie), en hebben vaak een heel goed concentratievermogen.

Eerder roemde ik al het taalgevoel van mijn collega’s, waardoor het mogelijk is om zelfs in talen die niet je eigen taal zijn, fouten te ontdekken en subtiele nuances te begrijpen. Vaak hebben vertalers met ASS dit al van jongs af aan; ik weet nog hoe ik als kind als een soort van ‘speciaal talent’ tijdens familiefeestjes zinnetjes moest vertalen. “Kijk nou eens wat onze Nous allemaal kan in het Engels/Spaans/Frans…” (Oh dat vond ik toch erg, als een of ander aapje tentoongesteld worden voor de familie, maar goed, het illustreert wel dat ik als kind al zo bezig was met taal.)

Een ander voordeel is de plichtsgetrouwheid van een vertaler met ASS: het zijn mannen en vrouwen van hun woord. Afspraak is afspraak. Hierdoor zijn ze vaak hele goede partners, voor zowel klanten als collega’s. Het kan ze soms ook een beetje stug maken, en betweterig, maar als ik naar mezelf kijk, komt het altijd uit een goed hart.

Ik doe dingen graag volgens de regels. Dat geldt niet alleen voor de regels van de taal, maar ook voor bepaalde sociale regels, en bijvoorbeeld verkeersregels. Het zorgt er ook voor dat ik dus echt heel goed ben met deadlines: een deadline is voor mij alsof hij in de heilige tabletten van Mozes staat gekrast: ik hou me eraan, hoe moeilijk dat het leven soms maakt. Toch heb ik in de loop der jaren geleerd dat ik soms best mag onderhandelen over deadlines en afspraken met mijn klanten. Meestal is de andere partij lang niet zo streng en onbuigzaam als ikzelf! Ik heb moeite met deadlines: ik hou niet van die dreigende hete adem van een deadline in mijn nek. Daarom spreek ik bijna altijd veel ruimere deadlines af dan strikt gezien nodig zou zijn. Ik ben namelijk als de dood dat ik een deadline niet zou halen. Vreemd genoeg ben ik ook heel snel, dus ik lever heel vaak veel te vroeg, tot verbazing van de klant. Maar dat heb ik liever dan dat ik ook maar een minuut te laat zou leveren.

Afbeelding13

Vertalers met een andere beperking gaven ook aan dat ze voordelen konden bedenken. Een collega met een visuele beperking gaf aan dat ze als tolk vaak veel beter kon concentreren dan haar ziende collega’s, en dat haar gehoor ook heel goed is. Een andere collega gaf aan dat ze door haar energiestoornis heel goed was geworden in het in korte tijd veel werk verzetten. En een collega met weer een andere beperking zei “ik heb er in ieder geval een enorme dosis doorzettingsvermogen van gekregen, ik geef nooit zomaar op!”

Afbeelding14

Bijna klaar! Ik heb in het afgelopen half uur hopelijk voldoende inzicht gegeven in de voors en tegens, en hoop dat je nu voldoende informatie hebt om voor jezelf duidelijk te bepalen of het leven als vertaler/tolk iets voor jou is. Als er nog specifieke vragen zijn, kun je die dadelijk stellen.

Als laatste vraag in mijn vragenlijst voor collega’s vroeg ik wat zij beginnende vertalers, vers van de opleiding, zouden willen adviseren. Zijn er punten waar jonge vertalers met een beperking op moeten letten, zijn er specifieke valkuilen?

Advies voor nieuwe vertalers
Het belangrijkste advies is wel: zorg dat je het vak écht leuk vindt. Of je nou een vertaalopleiding hebt gedaan, of via een alternatieve route bij het vertaalvak bent uitgekomen: als taal niet echt je passie is, dan wordt het moeilijk om je er professioneel mee bezig te houden. Er gaan echt opdrachten komen die supersaai en stom zijn, of zo moeilijk dat je bijna moet janken van frustratie, maar in mijn eigen geval was de liefde voor taal altijd zo groot dat ik juist verdrietig werd bij het idee dat ik géén vertaler zou zijn. Als je alleen maar vertaler wilt worden omdat je thuis wilt werken, dan zal dat misschien niet genoeg drijfveer zijn om het vol te houden.

Het volgende advies: na je studie ben je wellicht al vertaler, maar nog geen ondernemer. Zorg dat je ook op dat vlak voldoende leert. Er zijn bij de Kamer van Koophandel cursussen voor beginnende ondernemers, maar ook andere instituten bieden training/scholing op dat gebied aan.

Sluit je aan bij vertalersgroepen. Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden, er zijn genoeg groepen, online en IRL, waar je informatie kunt krijgen als je vertaalvraagstukken hebt of als je hulp nodig hebt bij de zakelijke kant van het vertaalvak. (Als beheerder raad ik zelf natuurlijk lidmaatschap van ‘Vertalerskoffiehoek’ van harte aan.)

Leer waar je sterke en zwakke punten liggen. Ben je enorm op details gericht maar kun je niet tegen kritiek (feedback), dan is het vak van corrector/revisor misschien meer iets voor jou, omdat je hierbij de feedback levert en niet hoeft om te gaan met kritiek over jouw ‘vertaalcreatie’. Luister naar je gevoel: jij bent degene die het werk moet leveren, dus als een opdracht niet goed voelt, neem hem dan niet aan. Als je slecht tegen krappe deadlines kunt, richt je dan op vertaalwerk met een langere deadline; meestal hebben boekvertalingen een deadline van een paar maanden, terwijl juridische vertalingen vaak binnen een hele korte tijd moeten worden geleverd. Kun je slecht tegen tijdsdruk, dan is dat laatste dus niet echt jouw tak van sport, bij wijze van spreken.

Zorg voor een fijn netwerk: mensen die je vertrouwt, die jou begrijpen en die je respecteren voor wie je bent. Zelf heb ik in het begin een mentor gehad: een opdrachtgever met veel geduld, die mij stap voor stap wegwijs heeft gemaakt in het vertaalvak en in de zakenwereld. Hij was streng en corrigeerde rigoureus mijn vertalingen met zijn groene pen, maar wat heb ik veel van die man geleerd!

Zorg ook dat je een goede balans tussen werk en privéleven weet te creëren. Veel mensen met ASS hebben de neiging om maar op één ding te focussen, maar een balans is belangrijk. Zelf was ik tien jaar aan het werk voordat ik in de gaten kreeg dat ik beter elk weekend vrij kon nemen. Ik ging pas na zes jaar voor het eerst een keer op vakantie. Ik was vergroeid met mijn bedrijf en kon maar moeilijk afscheid nemen. Dat heeft ook meteen geleid tot de eerste burn-out (of overspannen, zoals we dat toen nog noemden), want de boog kan echt niet altijd gespannen staan.

Afbeelding15

Vertaler ook jouw vak?
Ben je eruit, word je vertaler? Maak een lijst met je voordelen, dingen die jou onderscheiden van je collega’s: ben je uitermate detailgericht, extreem betrouwbaar, bijzonder goed in het vertalen van teksten waar anderen het geduld niet voor hebben maar jij een bijzondere interesse voor hebt? Zorg ervoor dat je dát kenbaar maakt, aan eventuele werkgevers of opdrachtgevers.

Maak daarnaast voor jezelf een lijst met dingen die jij belangrijk vindt: bijvoorbeeld duidelijke inkadering van werkopdrachten, weinig werkdruk/stress, tijd om bij te komen na overprikkeling of om te schakelen tussen opdrachten, ruimte om je terug te trekken. En bekijk aan de hand van deze lijsten welke werksituatie het beste past bij jou. Wil je werken op een vertaalbureau, maar kun je niet werken te midden van anderen? Maak dit dan kenbaar, en vertel erbij wat je wél kunt (bijvoorbeeld dat je wel kunt werken als je maar je noise-cancelling headphones de hele dag op mag hebben, of als je apart mag zitten in een andere ruimte). Wil je werken als freelancer, gewoon thuis? Ga dan bij jezelf te rade of je dat kunt: elke dag afspraken nakomen, zonder de druk van een baas? Omgaan met de onzekerheid van het freelance-bestaan, want soms heb je geen opdrachten en wat doe je dan? Raak je dan in paniek omdat je geen inkomen hebt? Dat zijn punten waar je goed over na moet denken. En informatie over moet inwinnen. Stel hierover gerust vragen aan ervaren vertalers.

Hopelijk heb ik met deze lezing wat meer inzichten gegeven. Mocht je nou nog vragen hebben over het vak van vertaler en het werken/ondernemen met een beperking, stuur me dan gerust een bericht.

Ik wil graag mijn collega’s bedanken die hebben bijgedragen aan deze lezing. Samen hebben we mensen toch weer een beetje bewuster gemaakt over het vak van vertaler en het werken met een beperking.

Afbeelding16

Na afloop was er ruimte voor vragen. De vraag die me het meeste is bijgebleven, was de vraag van een collega die wilde weten hoe ik, als er dan toch een verstoring van mijn structuur plaatsvindt, omga met die verstoring? Als dat gebeurt (zoals een tijdje geleden, toen mijn printer het begaf midden in een groot project), dan raak ik daar nog steeds aardig van overstuur. Het enige dat dan nog helpt, is eigenlijk een dekentje en een dutje. Maar vaak ben ik dan te gespannen, en dan ga ik op de crosstrainer. Sporten, of bewegen, is ook een goede manier om afstand te creëren tussen mezelf en de situatie. Vaak dient zich dan, als het weer rustig is in mijn hoofd, vanzelf een oplossing aan. Maar energierovend zal het altijd blijven.

Na afloop werd ik door diverse mensen aangesproken. Het fijnste was om te horen dat ook de mensen die geen beperking hebben, zich konden vinden in een deel van de problematiek, en dat ook zij de aangedragen oplossingen nuttig vonden.

Ik vond het zo leuk om te doen, en ik vond ook de ontdekking dat ik tegenwoordig weer wat meer belastbaar ben heel erg fijn. Twee dagen congres, het ging me niet in de koude kleren zitten, maar nu, op zondagochtend, voel ik me heel erg goed, en heb ik een voldaan gevoel over ‘mijn’ congres.

Geplaatst in Geen categorie | 3 reacties

Netwerkbijeenkomsten

Als ik een euro kreeg voor elke keer dat ik een collega hoorde zeggen (of online zag vertellen) “Oh ik haat netwerken, ik doe het niet hoor”, dan was ik nu aardig aan het sparen voor een vakantie in de zon. Op een of andere manier is het bezoeken van netwerkbijeenkomsten in de hoofden van veel vertalers (de introverte, minder sociaal aangelegde vertaler is een vrij veelvoorkomend wezen) een noodzakelijk kwaad dat ze bij voorkeur vermijden. En zelf was ik, tot een paar jaar geleden, op die regel geen uitzondering.

Ik vond het niks, netwerkenbijeenkomsten bezoeken. Binnen lopen in een ruimte met allemaal onbekende ondernemers, en dan jezelf aanprijzen. Brrr… Totdat de crisis toesloeg (zie mijn blogje Don’t Panic) en ik geen andere keuze meer had: ik moest op pad, buiten de deur netwerken. In het begin zweette ik peentjes voordat ik naar binnen moest. Maar gelukkig had ik fijne collega’s waar ik regelmatig mee afsprak en met die collega’s samen naar een netwerkbijeenkomst gaan was een stuk minder eng, en gaandeweg ging het steeds gemakkelijker. Het was een learning curve; ik leerde dat je vooral goed moest luisteren naar wat de ander te vertellen had, en dat je een soort van promopraatje in je hoofd moest hebben over wat je zelf doet, maar dat je geen ellenlange verhalen moest gaan ophangen over het vak van vertaler. Het gaat bij netwerken om het creëren van een goede indruk, zodat mensen je van gezicht kennen en ze je ook de ‘gunfactor’ toekennen.

Zelf ben ik niet verlegen, maar ik weet dat het wel een rol speelt bij veel anderen. Maar ook dat is geen probleem bij een netwerkbijeenkomst: iedereen is er met het doel om kennis te maken met anderen. Pak je drankje en ga bij een groepje mensen staan. Voor je het weet is er altijd eentje die zijn of haar hand uitsteekt en zich voorstelt, en van daaruit gaat het vaak redelijk gemakkelijk. Of vraag aan een van de organisatoren of ze je even voor kunnen stellen, dat is meestal ook geen probleem. Zelf ga ik graag naar plaatselijke netwerkbijeenkomsten (OBB040, de Bitterballenborrel), maar je kunt ook kiezen voor een formelere manier van netwerken, bijvoorbeeld via BNI.

Gisteravond was ik weer op een netwerkbijeenkomst. Ik maakte wat praatjes, ik verzamelde wat kaartjes, en ik ging naar huis met een goed gevoel want ik had toch weer wat nuttigs gedaan voor mijn bedrijf. En ik had lekkere hapjes gekregen (speciaal voor mij werd er even in de keuken een vegetarische hapjesschotel in elkaar gezet, echt top, zie foto!)
vegetarische hapjes

Maar héb je dan ook echt iets aan die netwerkbijeenkomsten, vragen collega’s me wel eens. En het antwoord is vaak: op de hele korte termijn vaak niet. Het komt zelden voor dat iemand op zo’n borrel zegt “Oh ja, ik heb nog een vertaling nodig”. Maar op de lange termijn is het zeer zeker nuttig. Ik heb via de contacten van de netwerkborrels al veel werk doorgespeeld gekregen.

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Beëdigd vertaler in da house!

Nou ja, ik ben al beëdigd sinds september 1998. Ik herinner me dat moment nog goed, bij de rechtbank, de belofte afleggen. Maar sinds een aantal jaren moet je, om als beëdigd vertaler geregistreerd te blijven, voldoen aan een aantal eisen (bijscholing, werkervaring) en moet je dus je beëdiging verlengen.

Vorig jaar heb ik daarom weer een leuke studie gevolgd (een minor over Britse geschiedenis en staatsinrichting) en nu mocht ik op 19 januari mijn verlenging aanvragen. Dus op naar het gemeentehuis voor een VOG (verklaring omtrent het gedrag) en toen die zaterdag binnen kwam (ik was weer vier jaar erg braaf geweest, dat heb ik nu zwart op wit), heb ik meteen de verlenging aangevraagd. En die bevestiging kwam gisteren via de post binnen. Dus ook de Raad van Rechtsbijstand is het ermee eens dat ik tot 2024 mijn werk als beëdigd vertaler Spaans en Engels voortzet. 

Waarvan akte…

Scan beëdiging 2018

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Als vertaalbureaus het nou eens allemaal anders gaan doen?

Geïnspireerd door een aantal collega’s kreeg ik vannacht in bed een ingeving: als we het nou eens anders gingen doen? En dan bedoel ik eigenlijk de vertaalbureaus. En ik weet het: niet elke vertaalbureau is slecht voor zijn vertalers, helemaal niet. Maar er zijn er genoeg die steeds meer van ons verlangen, tegen steeds lagere tarieven. Wat nou als die vertaalbureaus ons, de vertalers, eens als vrienden zouden beschouwen, in plaats van instrumenten waarmee zij hun diensten verlenen? Geen ‘ons tegen hen’, maar samen een vuist maken tegen de steeds verder dalende prijzen. Dat moet toch kunnen?

Wat krijgen wij freelancers te horen over onze tarieven? Dat ze te hoog zijn, dat er andere vertalers zijn die minder vragen, dat als we zakken met ons tarief, ze ons meer werk kunnen bieden. Hier een greep uit wat mijn collega’s en ik de afgelopen tijd hebben gehoord als we onze tarieven lieten weten aan vertaalbureaus:

  • ‘Wij bieden onze klant ook korting, dus de vertalers die het oude tarief hanteren, krijgen voorrang’.
  • “Our customers are used to our very sharp rates, so we need the same from you.”
  • “We pay [extremely low rate], our translators make a decent living. I suggest you think about that.”
  • “We are located in India, so we need you to accept Indian rates.” (Of welk ander land dan ook, Spaanse bureaus zijn ook niet zo goed in het betalen van normale tarieven.)
  • “Een dergelijke tariefverhoging kunnen we helaas niet inpassen in de klantafspraken die we momenteel hebben. Aan de hand van je huidige tarieven kunnen we je de huidige hoeveelheid werk aanbieden; dit kan helaas niet meer als we je tarief verhogen, omdat het project dan simpelweg niet meer rendabel is.”
  • “We were able to review your rate proposal. Your rates are a bit higher than what we can commit for this language pair and hope you can understand we need to set up rates aligned with our budget restraints.”
  • “Het tarief dat jij voorstelt, valt niet binnen wat gangbaar is voor deze branche.”
  • “There’s no translation agency willing to pay that much. You won’t work anywhere for those rates. If you lower your rates, we will use you more often.”
  • “Other translators who work for [very low rate] have a constant stream of jobs. You miss out because of your high rates.”

Nergens gaat het over kwaliteit, het gaat alleen maar over prijs. We worden voortdurend tegen elkaar opgehitst, we zijn de hele tijd bezig met overleven: tot hoe ver moet ik dalen met mijn prijs om voldoende werk binnen te kunnen halen en mijn rekeningen te betalen? Vertaalbureaus werken dat in de hand, met hun standpunt dat zij er ook niks aan kunnen doen, maar dat dit is wat de klant wil. Maar is dat wel zo?

Als de vertaalbureaus nou óók eens stelling zouden nemen? Als zij, in plaats van aan ons steeds maar weer een nieuwe knieval te vragen, naar hun klanten zouden gaan en zeggen “Dit is wat we nodig hebben als budget, om goed werk te kunnen leveren en om de beste vertalers in te kunnen zetten.” Gewoon omdenken, omredeneren. Als dat kan, en er gaan geluiden op binnen de vertaalwereld dát het kan, dan zou dat revolutionair kunnen zijn. Misschien ben ik Don Quichotte, en vecht ik tegen windmolens. Dat kan. Maar ik zie het zelf eerder als dat ik hier een zaadje plant, waar hopelijk iets uit voort kan komen.

bright eyes

Anouschka Schutte, jouwvertalervertelt

Geplaatst in Geen categorie | 1 reactie